Ayıplı Mal: değerlendirme çerçevesi
Ayıp, yalnızca ürünün hiç çalışmaması değildir. İlanda belirtilen bir özelliğin bulunmaması, ekonomik değerini düşüren gizli bir eksiklik veya hatalı montaj da değerlendirmeye girer. Uyuşmazlıkta ürünün teslimdeki durumu ile sonradan oluşan kullanım hasarı ayrılır. Servisin “kullanıcı hatası” açıklaması, teknik gerekçesi ve delilleriyle birlikte incelenmelidir.
Dört seçimlik hakkın karşılaştırılması
Sözleşmeden dönme, ürünü geri vermeye hazır olarak bedelin iadesini istemektir. Bedel indirimi, ürün elde tutulurken ayıbın değer üzerindeki etkisine dayanır. Ücretsiz onarım ürünü sözleşmeye uygun hale getirmeyi; ayıpsız misliyle değişim ise uygun bir başka ürün teslimini hedefler. Ürünün niteliği ve hakkın uygulanabilirliği değerlendirilmeden yalnız en yüksek bedelli seçenek seçilmemelidir.
Ayıp ne zaman ortaya çıktı?
Teslim, ilk kullanım, ilk şikâyet ve servise gönderim tarihlerini ayrı kaydedin. İlk teslimde var olan eksiklik ile sonradan kullanım kaynaklı hasarın ayrımı teknik inceleme gerektirebilir. Seri numarası, servis girişleri ve arıza videoları bu kronolojiyi destekler. İspat kolaylıkları, zamanaşımı ve garanti süreleri farklı kavramlardır; tek bir “garanti bitti” cevabıyla bütün hukuki değerlendirme tamamlanmış sayılmaz.
Örnek olay: kapasitesi farklı ürün
İnternette belirli kapasiteyle ilan edilen bir cihazın daha düşük kapasiteli çıktığını varsayalım. Önce siparişin hangi modele verildiği, kutu ve cihaz üzerindeki model numarası, ilanın satın alma tarihindeki içeriği tespit edilir. Sorun kullanım arızası değil vaat edilen niteliğin eksikliği olabilir. Talep bu farkı ortaya koymalı; yalnızca genel bir arıza şikâyeti şeklinde sunulmamalıdır.
Satıcı ve servis arasındaki fark
Servis teknik inceleme yapabilir, fakat satış sözleşmesinin tarafı her zaman servis değildir. Talebin kime yöneltileceği kullanılan hakka göre değişebilir. Servis kabul formunda “onarım istiyorum” gibi bir ifade bulunup bulunmadığını okuyun. Tüketicinin başlangıçta hangi hakkı seçtiği ve sonradan ortaya çıkan durumlar, başvurunun hukuki değerlendirmesinde önem taşır.
Belge ve ispat hazırlığı
Ürün ilanı; seri numarası; fatura; teslim görüntüleri; servis raporları; arızanın ilk ortaya çıktığı tarih.
Uygulamada dikkat edilecekler
Mevzuat ve başvuru yolları
İlgili hukuki çerçeve: 6502 m.8–12
İlgili mevzuat kaynakları · Hakem heyeti başvuru rehberi · Mahkeme ve dava yolu · Arabuluculuk
Sık sorulan sorular
Bu konuda inceleme için hangi belgeler hazırlanmalı?
Ürün ilanı; seri numarası; fatura; teslim görüntüleri; servis raporları; arızanın ilk ortaya çıktığı tarih.
Başvurudan önce hangi hatadan kaçınmalıyım?
Ürünü deliller korunmadan tamir ettirmek, ilk ayıbın tespitini güçleştirebilir. Acil müdahalede önce durumu belgeleyin.
Resmî kaynaklar
Ticaret Bakanlığı tüketici mevzuatı · Bakanlık bilgilendirme rehberleri